Geplaatst op 12/02 in de categorie Weernieuws, door Wietse

Een grote winterse verrassing die eind januari in de kaarten opdook is nu bijna aan z’n eind.
Een winter die tot hiervoor nog niks presteerde, maar plotseling met vele ijsdagen op de proppen kwam.

Met als hoogtepunt zaterdag 11/02, de dag waarop meer dan 1 miljoen Nederlanders op de schaats stonden. Een koudegolf die op veel plaatsen een feit werd, bij Meteo Almelo werd die echter net niet gehaald.

De definitie van een koudegolf: “Volgens het KNMI is een koudegolf een aaneengesloten periode van minstens 5 ijsdagen (etmaal waarbij de temperatuur niet boven het vriespunt komt), waarvan op 3 dagen de minimumtemperatuur lager is dan -10,0 graden (strenge vorst).”
Het was een kwestie van net niet, matige vorst werd vele nachten gehaald, echter de 3e nacht strenge vorst ontbrak om aan de definitie te voldoen. Vaak kwam de bewolking of wind te vroeg opzetten, neem 2, 3, 5 en 6 februari dagen waarop de temperatuur beneden de -9,5 kwam, maar het niet lukte om de -10,1 graden aan te tikken. Op 11 februari werd nogmaals een poging gedaan, maar doordat de maximumtemperatuur op 8 en 9 februari iets boven nul waren uitgekomen was de kans op een koudegolf verkeken.



Opvallend is het zeker, midden en west Nederland doken gemakkelijk onder de -10 graden, dit werd mede veroorzaakt door het dikke pak sneeuw dat in grote delen van het land gevallen was.
Een sneeuwdek isoleert, waardoor warmte-uitstraling van de aarde tegengegaan wordt en het bij windstille situaties hard afkoelt, met als laagste waarde -22,9 graden gemeten in Lelystad op 4 februari.
Het is dan ook logisch dat kou moeilijk onder het sneeuwdek doordringt, een pak sneeuw is voor ijsaangroei funest.
Het hele land had te maken met enkele centimeters sneeuw, het oosten bleef echter bespaart; geen extreem lage temperaturen, maar wel prachtig ijs voor de schaatsliefhebbers.

Op het moment van schrijven sneeuwt het lichtjes in Almelo, tekenen van de dooiaanval die de komende dagen heel Nederland weer zal veroveren.
De vorst zit behoorlijk diep in de grond dit kan het lastige situaties opleveren voor het verkeer.
Houdt dan ook zeker de berichten en waarschuwingen in de gaten…

Geplaatst op 05/02 in de categorie Weernieuws, door Wietse

In Friesland zijn de 22 rayonhoofden van de Vereniging de Friesche Elfsteden bijeen in Sint Nicolaasga. Het gaat om een verkennende bijeenkomst om te kijken hoe de route van de Elfstedentocht erbij ligt. Dat melden bronnen aan de NOS.

Het is de eerste keer sinds 1997 dat de vereniging wegens de kou bijeenkomt. Maandagochtend om 09.30 uur zullen de bevindingen bekendgemaakt worden in een persconferentie, maar een datum voor de eventuele Elfstedentocht wordt dan nog niet aangekondigd.

Vanaf zondagochtend was er sprake van een koudegolf in Nederland. De laatste keer dat dat gebeurde was in 1997, tevens de laatste keer dat er een Elfstedentocht verreden werd. In dat jaar duurde de koudegolf van 31 december tot 11 januari. De Elfstedentocht werd toen op 4 januari gereden.

Sinds het bestaan van de Elfstedentocht is bij slechts tien van de 31 koudegolven dat jaar geen Elfstedentocht uitgeschreven. Acht van de vijftien tochten vonden bovendien plaats in februari.

15 cm ijs
Voor een Elfstedentocht moet het ijs op de bijna 200 kilometer lange route minimaal 15 centimeter dik zijn. De rayonhoofden checken minstens één maal per dag of die dikte al bereikt is.

Pijnpunten zijn in ieder geval de wakken die vorige week open zijn gebleven door de harde wind. Op die plekken kunnen ijstransplantaties worden uitgevoerd, waarbij stukken ijs in het wak geplaatst worden. Op enkele plaatsen in Friesland is dat al gebeurd.

In het uiterste gevallen kunnen ook kluunplaatsen worden ingevoerd, waar schaatsers via houten betimmeringen met tapijten en rubbermatten langs de open stukken water geleid worden.

We houden het voor u in de gaten en plaatsen actuele ontwikkelingen direct op deze pagina

Geplaatst op 27/01 in de categorie Weernieuws, door Wietse

Wetterskip Fryslân stopt in de loop van dit weekend met het afvoeren van water uit de Friese boezem. Het Hooglandgemaal in Stavoren wordt uitgezet en de spuisluizen bij Harlingen en Zoutkamp gaan dicht. De poldergemalen blijven nog minimaal één etmaal draaien, om overtollig water uit de polders af te voeren. Zo zorgt het waterschap dat het water in de Friese kanalen, vaarten en vaarwegen tot rust komt, waardoor de kans op ijsaangroei toeneemt.



Boezembeheer
Vanwege de verwachte vorstperiode in de komende week, treft het waterschap al enkele dagen voorbereidingen om het gemiddelde waterstand op de Friese boezem met 5 centimeter te verlagen naar -57 NAP. Deze peilverlaging is nodig om de aanvoer van water uit de polders en eventuele neerslag te kunnen opvangen, als het gemaal bij Stavoren uit is en de spuisluizen dicht zijn.

Poldergemalen
Als in de nacht van zaterdag op zondag de vorst intreedt, draaien de gemalen in de polders nog door. De waterstand in de afzonderlijke polders kan onderling sterk verschillen. De ene polder is natter dan de andere. De komende dagen wordt bekeken in welke polders het verantwoord is om de gemalen uit te zetten. Op plekken waar veel kwelwater omhoog komt blijven de poldergemalen langer aan. Zo probeert het waterschap onnodige wateroverlast te voorkomen. De ervaring leert dat bij de eerste vorstdag de toevoer van water uit de polders op de Friese boezem nog aanzienlijk is. Op de eerste vorstdag is slechts sprake van lichte vorst. Er kan dan nauwelijks sprake zijn van ijsaangroei, omdat het water nog stroomt en de omgeving nog moeten afkoelen.

Dagelijks ijsbericht
Wetterskip Fryslân bericht vorstperiodes via de website dagelijks over de weersverwachting en de maatregelen die genomen worden om de ijspret in de provincie te bevorderen. De ijsveiligheid en de organisatie van schaatstochten is een verantwoordelijkheid van de plaatselijke ijsverenigingen en de Friesche IJsbond. Er is dagelijks contact tussen de IJsbond, meteorologen, de provincie en het waterschap.

Geplaatst op 08/09 in de categorie Weernieuws, door Wietse

In Overijssel is vanavond een lichte aardbeving voelbaar geweest. Het epicentrum van de beving lag in het zuiden van Nederland.

Bij de politie, maar ook bij RTV Oost, kwamen tientallen telefoontjes binnen over de beving. De beving werd gevoeld in Vroomshoop, Enschede, Almelo, Deventer, Delden en Hengelo. Volgens verschillende bronnen gaat het om een beving met een sterkte van 4,5 op de schaal van Richter.

Geplaatst op 10/07 in de categorie Weernieuws, door Wietse

Het wegsmelten van ijs in het noordpoolgebied gaat dit jaar bijzonder snel. De omvang van het ijs aan de noordpool was nog nooit zo laag als in begin juli van dit jaar. Dit is bekend gemaakt door de Universiteit van Washington. De metingen zijn begonnen in 1979 en sindsdien neemt het oppervlak van vooral zomerijs gestaag af gemiddeld genomen.


Eén van de oorzaken voor de grootschalige smelt van ijs is de artische dipool. Hiermee wordt bedoeld de aanvoer van warme lucht naar het noorden door de aanwezigheid van een lagedrukgebied boven het westelijke gedeelte van Siberië en een hogedrukgebied ten noorden van Alaska. Sinds de jaren '90 van de vorige eeuw is dit circulatiepatroon steeds dominanter geworden tijdens de zomers op het noordelijk halfrond.

/seaice100years.png

Geplaatst op 19/06 in de categorie Weernieuws, door Wietse

Het weer van de afgelopen dagen laat je het mooie voorjaar al bijna vergeten. En zomer is het voorlopig nog niet. Astronomisch begint ze dinsdag, weertechnisch op z'n vroegst na volgend weekeinde.

Daarmee zeggen we niet meteen dat het kommer en kwel is, want de komende dagen gaat het kwik wel iets omhoog. Dinsdag is het wat dat betreft redelijk normaal, met Maxima net boven de 20 graden. Maar droog is het niet. Met wat geluk valt de meeste regen in de nacht, maar ook overdag blijft een bui mogelijk. De Astronomische zomer begint dinsdag om 19:16 uur. We hebben de langste dag, met de zon die 16:44 uur boven de horizon staat. De zon staat dan loodrecht boven de Kreeftskeerkring. Bij ons betekent dat de langste dag. Boven de Poolcirkel in het hoge noorden gaat de zon zelfs helemaal niet onder, terwijl het op de Zuidpool de hele dag donker blijft. Maar het weer doet nog niet echt mee.

De dagen daarna is er wel wat meer zon, een bui blijft mogelijk en het kwik gaat eerder weer omlaag, dan omhoog. Er staat ook redelijk wat wind. Eigenlijk is dit best normaal voor de Nederlandse zomer. Er is altijd wel een periode dat het wat langer nat is en aan de koele kant. We moeten nu wel flink wat geduld hebben voordat we weer eens een zomers plaatje te zien krijgen. En voor het gevoel duurt dat, na zo'n mooi voorjaar, extra lang.

Maar met wat geduld en een beetje goede wil, zou er na het volgende weekeinde toch wat meer ruimte

moeten komen voor zomerweer. We moeten er wel bij zeggen dat er flink wat slagen om de arm zijn. De verwachting laat een grote spreiding zien. Er zijn signalen dat het meer dan 25 graden kan worden, maar net zo hard zijn de aanwijzingen dat we niet veel verder komen dan een graad of 17. Maar hoe je het ook went of keert, voor het weekeinde zijn de kansen op zomerweer sowieso te verwaarlozen, dus moeten we onze verlangens wel koesteren aan de langere termijn.

Geplaatst op 25/05 in de categorie Weernieuws, door Wietse

Afbeelding: Het huidige bosbrandgevaar in Europa, kaart van de Europese commissie. Rood staat voor hoog, bruin voor zeer hoog. In de oranje gebieden (oa Nederland) is het gevaar van bosbrand/heidebrand veelal matig.

Terug naar Nederland, waar waterschappen en hoogheemraadschappen druk aan de gang zijn. In totaal zijn er 26 van deze overheidsorganen die verantwoordelijk zijn voor de waterhuishouding. Allemaal hebben ze nu al weken achtereen te maken met een dalend waterpeil.

In het hoogheemraadschap Rijnland, gelegen in Zuid-Holland is ondertussen de tegendruk van zout zeewater aan het toenemen. Om het binnendringen van zout water te minimaliseren zijn er meerdere maatregelen genomen. Ten eerste wordt er sinds 20 mei beperkt geschut in de sluizen om de instroom van zout water zo beperkt mogelijk te houden en vanaf diezelfde dag wordt er water uit het Amsterdamse Rijnkanaal gehaald en richting West-Nederland geleid. Die tweede maatregel begon vorige week vrijdag toen staatsecretaris Atsma en twee dijkgraven officieel het gemaal ‘de Aanvoerder’ aanzetten. Voor het eerst sinds 2003 wordt er nu dus water uit het Amsterdam Rijnkanaal gehaald en richting West-Nederland geleid door middel van spuisluizen. Er wordt dus tegen de natuurlijke watergang in gespuid in de Leidsche Rijn en wel met een hoeveelheid van 600 emmers per seconde. Hierdoor wordt er meer tegendruk aan de verzilting gegeven en kunnen de waterschappen het tekort aan zoet water voor de agrarische sector in Nederland tegengaan. Althans, voorlopig.

Veendijken in het laagland
Dat droogte veendijken flink kan aantasten, weten we van augustus 2003. Toen brak bij het Utrechtse Wilnis een dijk door. Het water in de ringvaart sloeg een gat in de ringdijk en stroomde vervolgens door de straten van het dorp. Het waterschap Amstel, Gooi en Vechtstreek moest vol aan de bak om dit probleem het hoofd te bieden. Om dergelijke ongelukken nu te voorkomen, zijn de inspecties voor droogtegevoelige veendijken de afgelopen dagen verscherpt. Koeien en paarden worden van de dijken afgehaald, omdat deze door betreding de structuur kunnen beschadigen. Ook worden scheuren en spleten gedicht om erger te voorkomen. Die scheuren zijn soms honderden meters lang en worden gevuld met teelaarde. Een aantal veendijken wordt inmiddels gesproeid ter voorkoming van het almaar poreuzer worden. Veendijken blijken erg gevoelig voor uitdroging en nieuwe waterkeringen worden dan ook van een andere grondsoort gemaakt. Er liggen echter enkele duizenden kilometers aan veendijk uit het verleden en dus zullen we er mee om moeten leren gaan.

De droogteperikelen zijn voorlopig nog niet voorbij. In het bron- en stromingsgebied van onze rivieren vallen wel enkele buien, maar dan gaat het nog om hoeveelheden die geen soelaas brengen. In het zuidwesten van Duitsland en aan de noordzijde van de Alpen blijft het allemaal ook uiterst bescheiden. Kortom, zeewater zal de komende tijd nog steeds vrij makkelijk kunnen binnendringen door aanhoudend gebrek aan tegendruk van zoet water. En zo wil het dus dat ons land, deels gelegen onder zeeniveau, voorlopig nog met de droogte te kampen houdt. Hoe bizar kan het zijn. Nederland, deltaland, en toch een groot tekort aan water. De huidige droogte leidt tot veel werk bij waterschappen. Dat varieert van het verwijderen van grazend vee op dijken, via verscherping van veendijkinspecties tot het zelfs omdraaien van de stroomrichting van een kanaal. Het is wat droogte betreft alle hens aan dek.
Niet alleen ons land kampt met gebrek aan neerslag, ook in heel wat andere delen van Europa is er de afgelopen maanden veel te weinig regen gevallen voor een onbekommerd reilen en zeilen van landbouw, drinkwatervoorziening, scheepvaart en algemeen milieuwelzijn. Zo zijn al in meerdere Franse districten waterrestricties uitgevaardigd, vreest de landbouw in België voor hun oogsten en zijn het in Duitsland nog steeds de lage rivierstanden die hinderlijk zijn. Op de kaart hiernaast, betreffende het gevaar van natuurbranden, leest de goede verstaander dat heel wat landen al lange tijd met droogte te maken hebben. Vooral in Frankrijk, Hongarije en Polen is de droogte zeer nijpend en is het brandgevaar groot.

In de weernieuwsverhalen van de afgelopen dagen viel al te lezen waar de zonnige en droge omstandigheden bij ons vandaan komen; standvastige hogedrukgebieden. Deze hogedrukzones hebben het zuidwesten van ons continent deels links laten liggen, waardoor het in Spanje dit voorjaar juist ongekend nat is. Zou daar dan al die regen zijn gevallen die volgens Mahmoud Ahmadinejad door geheime Europese diensten uit Iran zou zijn weggehouden...

Nederlandse maatregelen
Terug naar Nederland, waar waterschappen en hoogheemraadschappen druk aan de gang zijn. In totaal zijn er 26 van deze overheidsorganen die verantwoordelijk zijn voor de waterhuishouding. Allemaal hebben ze nu al weken achtereen te maken met een dalend waterpeil.

In het hoogheemraadschap Rijnland, gelegen in Zuid-Holland is ondertussen de tegendruk van zout zeewater aan het toenemen. Om het binnendringen van zout water te minimaliseren zijn er meerdere maatregelen genomen. Ten eerste wordt er sinds 20 mei beperkt geschut in de sluizen om de instroom van zout water zo beperkt mogelijk te houden en vanaf diezelfde dag wordt er water uit het Amsterdamse Rijnkanaal gehaald en richting West-Nederland geleid. Die tweede maatregel begon vorige week vrijdag toen staatsecretaris Atsma en twee dijkgraven officieel het gemaal ‘de Aanvoerder’ aanzetten. Voor het eerst sinds 2003 wordt er nu dus water uit het Amsterdam Rijnkanaal gehaald en richting West-Nederland geleid door middel van spuisluizen. Er wordt dus tegen de natuurlijke watergang in gespuid in de Leidsche Rijn en wel met een hoeveelheid van 600 emmers per seconde. Hierdoor wordt er meer tegendruk aan de verzilting gegeven en kunnen de waterschappen het tekort aan zoet water voor de agrarische sector in Nederland tegengaan. Althans, voorlopig.

Veendijken in het laagland
Dat droogte veendijken flink kan aantasten, weten we van augustus 2003. Toen brak bij het Utrechtse Wilnis een dijk door. Het water in de ringvaart sloeg een gat in de ringdijk en stroomde vervolgens door de straten van het dorp. Het waterschap Amstel, Gooi en Vechtstreek moest vol aan de bak om dit probleem het hoofd te bieden. Om dergelijke ongelukken nu te voorkomen, zijn de inspecties voor droogtegevoelige veendijken de afgelopen dagen verscherpt. Koeien en paarden worden van de dijken afgehaald, omdat deze door betreding de structuur kunnen beschadigen. Ook worden scheuren en spleten gedicht om erger te voorkomen. Die scheuren zijn soms honderden meters lang en worden gevuld met teelaarde. Een aantal veendijken wordt inmiddels gesproeid ter voorkoming van het almaar poreuzer worden. Veendijken blijken erg gevoelig voor uitdroging en nieuwe waterkeringen worden dan ook van een andere grondsoort gemaakt. Er liggen echter enkele duizenden kilometers aan veendijk uit het verleden en dus zullen we er mee om moeten leren gaan.

De droogteperikelen zijn voorlopig nog niet voorbij. In het bron- en stromingsgebied van onze rivieren vallen wel enkele buien, maar dan gaat het nog om hoeveelheden die geen soelaas brengen. In het zuidwesten van Duitsland en aan de noordzijde van de Alpen blijft het allemaal ook uiterst bescheiden. Kortom, zeewater zal de komende tijd nog steeds vrij makkelijk kunnen binnendringen door aanhoudend gebrek aan tegendruk van zoet water. En zo wil het dus dat ons land, deels gelegen onder zeeniveau, voorlopig nog met de droogte te kampen houdt.

Geplaatst op 17/05 in de categorie Weernieuws, door Wietse

De afgelopen maand was uitzonderlijk zacht. De gemiddelde temperatuur over de hele maand april was in De Bilt ongeveer 13,1 graden. Daarmee evenaart april 2011 het warmterecord 2007 en bereikt de hoogste waarde sinds het begin van de metingen in 1706.

Niet alleen in Nederland was het deze maand uitzonderlijk warm. In Centraal-Engeland was het de warmste aprilmaand sinds het begin van de waarnemingen in 1659. Ook in Duitsland, België, Frankrijk en Zwitserland was het veel warmer dan gebruikelijk, vergelijkbaar met Nederland. Vijf aprilmaanden uit de 21e eeuw (2004, 2005, 2007, 2009 en 2011) staan in de top tien van de warmste sinds 1706.

Luchtdruk en zonneschijn
De hoge luchtdruk in Nederland en omgeving leidde tot overvloedige zonneschijn en is daarmee één van de hoofdoorzaken van de hoge temperatuur in april 2011. Toch is dit niet de enige factor want in april 1938, 1954, 1955, 2007, 1997, 1957, 1984 was de luchtdruk hoger dan in april 2011. In april 2007, 1942 en zelfs in 2010 scheen de zon meer uren dan in april 2011.

Luchtvervuiling
Sinds midden jaren 80 is de zichtbare luchtvervuiling met roetdeeltjes en zwavel sterk afgenomen, waardoor meer zonneschijn de grond bereikt. Er is echter geen reden om aan te nemen dat de lucht in april veel schoner is dan in de jaren 60, en toch zijn de temperaturen veel hoger dan toen.

Luchtvochtigheid
Hoewel er in april 2011 weinig bewolking was, was de hoeveelheid waterdamp (een doorzichtig gas) wel hoog vergeleken met andere jaren met hoge luchtdruk en veel zon. In 1942 en 2010 was de lucht veel droger. Waterdamp is een zeer krachtig broeikasgas, dat de aarde warm houdt door uitstraling naar de ruimte tegen te houden. De waarneming dat dit jaar de nachten warmer waren dan in 2007 ondersteunt dit vermoeden.

Broeikaseffect
Om uit te zoeken wat de exacte bijdrage was van bovenstaande factoren aan de extreem hoge temperaturen in april 2011 vergt een uitgebreidere analyse, maar het is aannemelijk dat zonder de door mensen veroorzaakte opwarming van de aarde de hoge april-temperaturen in het afgelopen decennium vrijwel onmogelijk zouden zijn geweest.

Bron: klimaatportaal.

Geplaatst op 13/05 in de categorie Weernieuws, door Wietse

Weerbureau Weeronline verwacht dat de komende zomer gemiddeld gezien waarschijnlijk warm verloopt. De zomer begint vroeg, mei en vooral juni zullen warm verlopen. De droogte kan nog enkele weken aanhouden, maar geleidelijk neemt de buienactiviteit toe.

De temperatuur van de Noordzee ligt in mei en juni boven normaal. Hierdoor neemt de verdamping en daarmee de kans op buien toe. Vooral in juni lijkt de kans op hittegolven bovengemiddeld groot. In juli en augustus neemt de onzekerheid over de temperatuurverwachting toe. Voor juli en augustus verwacht men een gemiddelde neerslag, wel is waarschijnlijk dat de neerslag in de vorm van buien valt.

Klimaatanalist Rolf Schuttenhelm van Weeronline geeft o.a. aan de hand van grootschalige patronen en seizoensverwachtingen van NOAA en IRI een uitgebreide analyse en onderbouwing van deze seizoensverwachting.

Lees hier de volledige zomerverwachting 2011 (Analyse en onderbouwing door Ron Schuttenheimer) van Weeronline.

Geplaatst op 13/05 in de categorie Weernieuws, door Wietse

Op donderdagmiddag heeft een wolkbreuk huisgehouden in Noord-Groningen. Het ging ook gepaard met onweer: door blikseminslag kwam het treinverkeer stil te liggen tussen Roodeschool en Groningen.
In de polder achter Uithuizermeeden en Roodeschool kwam alles blank te staan op de velden. Het water spoelde de sloten in omdat het nog te droge land het vele water nog niet zo snel kon opnemen.

Oudeschip in ca 10 min 19,0 mm met dikke hagelbui. Veel schade aan suikerbieten.
Roodeschool 5,7 mm

Oudeschip in ca 10 min 19,0 mm met dikke hagelbui. Er ontstond ook daardoor veel schade aan suikerbieten. In Roodeschool viel 5,7 mm.